Wielrennen, mountainbiken, handbiken: bewegen loopt als een rode draad door het leven van Bert van Olst. Door MS veranderden zijn mogelijkheden. Met de Joiny vond hij een nieuwe manier om zelfstandig op pad te gaan.
Toen Bert van Olst op een zaterdagmiddag over de markt in Zwolle reed met de Joiny, is het wel eens gebeurd dat iemand hem aanspreekt.
“U mag hier niet fietsen.”
Dan legt Bert uit dat ze niet naar een gewone fiets kijken, maar naar zijn mobiliteitshulpmiddel. De reactie is meestal dezelfde: O, is dit een scootmobiel?
Bert kan er wel om lachen. Jongeren reageren juist vaak met: “Wat een gave fiets!”
En ergens vertellen die reacties precies waarom hij zo blij is met zijn Joiny.
Want Bert heeft al een scootmobiel. Maar na een leven waarin fietsen zo’n grote rol speelde, zocht hij iets anders.
Iets wat beter bij hem past.
De fiets loopt als een rode draad door zijn leven
Bert woont in Hattem, samen met zijn vriendin Petra. Hij is 65. Wie zijn verhaal hoort, merkt al snel hoeveel sport en bewegen voor hem betekenen.
Hij voetbalde, wielrende en reed op een mountainbike. Rond zijn dertigste liep hij tijdens het sporten ernstig letsel op aan zijn enkel. Zijn enkel brak op meerdere plaatsen en na verschillende operaties werd deze uiteindelijk vastgezet. Zijn been werd daardoor twee centimeter korter en hij hield er posttraumatische dystrofie aan over.
Maar Bert bleef actief.
Ook beroepsmatig bleef de wielersport dichtbij. Hij werkte onder meer in een wielerzaak, was actief binnen de mountainbike- en veldrijwereld, werkte als mecanicien en gaf trainingen aan jongeren.
Tot zijn lichaam opnieuw signalen begon af te geven.
Bert werd extreem moe, kreeg concentratieproblemen en begon steeds vaker te struikelen en te vallen. Op zijn 39e kreeg hij de diagnose relapsing-remitting MS (RRMS). Vijf jaar geleden verslechterde zijn situatie en ging de RRMS over in secundair progressieve MS (SPMS).
Vanaf dat moment veranderde niet zijn liefde voor bewegen, maar wel steeds vaker de manier waarop hij kon bewegen.
Als fietsen niet meer vanzelfsprekend is
Bert kwam terecht bij revalidatiecentrum Vogellanden in Zwolle. Er kwamen hulpmiddelen in zijn leven, waaronder een traplift en via de Wmo een scootmobiel.
Ook op sportief gebied zocht hij naar mogelijkheden.
Omdat zijn bovenlichaam nog voldoende mogelijkheden bood, ging hij handbiken. En niet zomaar een beetje. Met het team Birds on Wheels van Vogellanden deed hij mee aan de HandbikeBattle in Oostenrijk: een zware klim van twintig kilometer richting de Kaunertaler Gletscher.
Het zegt veel over Bert.
Als iets niet meer kan zoals vroeger, kijkt hij liever naar wat nog wél kan.
Inmiddels kan Bert op moeizame momenten nog ongeveer dertig tot veertig meter lopen met een kruk. De racefiets was al geen optie meer en uiteindelijk lukte ook elektrisch fietsen niet meer.
De scootmobiel bood hem mobiliteit.
Maar prettig voelde Bert zich er niet in. Bovendien ervaart hij de scootmobiel als beperkend.
Toen zag hij de Joiny
Bert had de Joiny al eens voorbij zien komen en bracht hem ter sprake bij zijn ergotherapeut.
Die reageerde aanvankelijk terughoudend. Niet zonder reden. Omdat Bert secundair progressieve MS heeft, speelde ook de vraag hoe zijn lichamelijke mogelijkheden zich in de toekomst zouden ontwikkelen. Zou hij over een aantal jaren nog zelfstandig en veilig op de Joiny kunnen rijden?
Bert begreep die afweging.
Maar hij wilde óók weten wat er op dit moment mogelijk was.
Dus liet hij het daar niet bij.
Tonny van MOVE2U kwam bij hem thuis met een Joiny voor een proefrit. Bert kon rustig kennismaken en zelf ervaren hoe de Joiny reed en hoe dat voor zijn lichaam voelde.
Dat eerste stukje was even onwennig.
“Begin gewoon in de laagste stand”, adviseert hij mensen die zelf een proefrit maken. “En geef niet meteen te veel gas. Je moet er even gevoel voor krijgen.”
Dat gevoel kwam.
Bert besloot zijn Joiny zelf aan te schaffen. Sinds februari rijdt hij ermee.
Aangepast aan Bert, niet andersom
Zijn Joiny is afgestemd op wat hij nodig heeft. Hij koos onder meer voor een speciaal zadel en een lumbale rugsteun. Met zijn Basky kan hij spullen meenemen.
Vergeleken met de scootmobiel voelt Bert zich op de Joiny wendbaarder en minder beperkt. Ook het bereik is voor hem groter: met één acculading heeft hij al enkele keren circa 60 kilometer gereden.
En als hij nog verder weg wil?
Dan gaat de Joiny mee. Met een rijplaat rijdt hij hem gemakkelijk zijn Caddy in. Zo kan hij de Joiny meenemen naar een andere bestemming of zijn vakantieadres.
Daar zit voor Bert de echte winst.
“Ik heb een stuk vrijheid terug. Je kunt er weer op uit. Anders kom je toch steeds meer in een isolement.”
Hij houdt ervan de natuur in te gaan. Naar de heide, langs de schaapskooi, gewoon kijken wat hij onderweg tegenkomt.
Maar diezelfde vrijheid zit ook in veel kleinere dingen.
Zelf even naar de markt kunnen bijvoorbeeld.
Niet kijken naar wat iemand heeft, maar naar wat iemand kan
Bert is enthousiast over zijn Joiny, maar zijn advies aan andere mensen die de Joiny overwegen is nuchter.
Niet voor iedereen zal de Joiny de juiste oplossing zijn.
Volgens Bert zijn voldoende rompstabiliteit en balans belangrijk. Wanneer het bovenlichaam onvoldoende functioneert, kan rijden lastiger worden. Daarom vindt hij het belangrijk dat mensen zich goed laten adviseren en hun ergotherapeut of andere zorgprofessional erbij betrekken.
Maar wanneer je lichamelijke mogelijkheden er wél zijn?
Dan zou hij niet te lang vanaf de zijlijn blijven kijken.
“Vraag een proefrit aan huis aan. Laat je informeren en probeer het gewoon.”
Want uiteindelijk kun je op papier veel bedenken over wat iemand met een progressieve aandoening vandaag of over een paar jaar misschien nog kan.
Bert weet inmiddels vooral wat hij nú weer kan.
De Joiny uit het schuurtje halen. Instappen. En gaan.
Naar de markt. De natuur in. Richting de Veluwe.
Niet meer zoals vroeger op zijn fiets,
Wel weer op een manier die bij hem past.